Sociaal domein

Op het Sociaal Domein vinden momenteel verschillende decentralisaties plaats die grote gevolgen hebben voor gemeenten, aanbieders en hun medewerkers en cliënten/gebruikers van voorzieningen. Deze decentralisaties hebben betrekking op de Wmo, Jeugdzorg en de Participatiewet. Ook op terreinen waar eerder decentralisaties hebben plaatsgevonden voert Bureau Bartels onderzoeksopdrachten uit, zoals armoede en schuldhulpverlening. Hieronder vindt u enkele voorbeelden van onderzoeken op dit vlak.


Kansen voor alle kinderen

Bestrijden van kinderarmoede staat volop in de politieke en maatschappelijke belangstelling. Eén van de instrumenten die daarbij ingezet wordt, is de ‘Subsidieregeling Kansen voor alle kinderen’. Vanuit deze regeling kunnen initiatieven ondersteund worden die zich, via het verstrekken van voorzieningen in natura, richten op bestrijding van kinderarmoede. Aanvragen voor subsidie kunnen worden ingediend door maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en partijen in de jeugdzorg. Voor Europees Nederland is jaarlijks 4 miljoen euro beschikbaar, voor Caribisch Nederland jaarlijks 1 miljoen euro. Recentelijk heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid besloten om deze regeling tussentijds te laten evalueren. Bureau Bartels heeft deze evaluatie uitgevoerd.


Grip gemeenten op (kosten) bewindvoering

Er is sprake van een sterke toename van het aantal personen dat onder bewind is gesteld. In eerder onderzoek heeft Bureau Bartels aangetoond dat dit gepaard is gegaan met een sterke stijging van de kosten voor gemeenten. Gemeenten dienen namelijk (vanuit Bijzondere Bijstand) de kosten van bewindvoering te vergoeden indien onderbewindgestelden daartoe niet in staat zijn. Zo zijn in de gemeente Rotterdam de uitgaven vanuit Bijzondere Bijstand voor bewind in de periode 2013-2017 toegenomen van circa 2 miljoen euro naar ongeveer 10 miljoen euro.

De gemeente Rotterdam heeft ons dan ook verzocht om te onderzoeken wat de kenmerken van onderbewindgestelden zijn en hoe zij meer ‘grip’ kan krijgen op (de kosten van) bewindvoering.



Kinderen in armoede

Ondanks dat Nederland een welvarend land is, groeien naar raming circa 400.000 kinderen op in een situatie van (risico op) armoede. Dit kan negatief uitwerken op hun ontwikkeling en daarmee de kansen voor een volwaardige participatie aan de samenleving verkleinen. Bestrijding van kinderarmoede heeft dan ook de nodige beleidsmatige aandacht. Zo ontvangen gemeenten hiervoor sinds kort jaarlijks 85 miljoen euro aan extra middelen. De bedoeling is dat deze middelen aangewend worden voor voorzieningen in natura voor kinderen in armoede. In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft Bureau Bartels in kaart gebracht hoe dit in de praktijk bij gemeenten verloopt.



Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap

In het Burgerlijk Wetboek worden drie beschermingsmaatregelen onderscheiden, namelijk curatele, beschermingsbewind en mentorschap. Deze maatregelen beogen kwetsbare volwassenen, die onvoldoende in staat zijn om hun eigen belangen goed te behartigen of voor zichzelf te zorgen, te beschermen door een wettelijke vertegenwoordiger te benoemen. Recentelijk zijn er in het wettelijk kader voor deze maatregelen belangrijke veranderingen doorgevoerd. Deze veranderingen zijn geregeld via de ‘Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap’. Bureau Bartels werd door het ministerie van Justitie en Veiligheid/WODC gevraagd de wetswijziging te evalueren.



Agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak

Via de media vernemen we regelmatig berichten over situaties van agressie en geweld tegen bijvoorbeeld ambulance- of politiepersoneel. Er worden dan ook initiatieven ontplooid gericht op het voorkomen respectievelijk beperken van agressie en geweld en haar gevolgen bij werknemers met een publieke taak. Daarbij wordt bijvoorbeeld ingezet op het verbeteren van de registratie van situaties van agressie en geweld. Zo is binnen de sector provincies het Provinciaal Agressie Registratiesysteem (PAR) geïmplementeerd. Op verzoek van het A&O-fonds Provincies hebben we een evaluatie uitgevoerd van dit systeem.


Subsidieregeling armoede en schulden

De beleidsmatige aandacht voor de armoede- en schuldenproblematiek is sterk toegenomen. Eén van de redenen hiervoor is dat een aanzienlijk deel van de huishoudens rond moet komen van een laag inkomen. Daarnaast kunnen langdurige armoede en schulden een hindernis vormen voor participatie van burgers. Er zijn dan ook diverse beleidsinitiatieven ontplooid om deze problematiek terug te dringen. Een goed voorbeeld daarvan is de ‘Subsidieregeling armoede en schulden’. Vanuit deze regeling kunnen maatschappelijke organisaties subsidie krijgen voor initiatieven die bijdragen aan bestrijding van de armoede- en schuldenproblematiek. Voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is de tussentijdse evaluatie inmiddels door ons bureau verricht. In 2020 zullen wij ook de eindevaluatie gaan uitvoeren.