Voorbeelden van onderzoeken op dit kennisgebied

Veilig en gezond werken in cao’s

In het beleid rondom gezond en veilig werken heeft zich in de afgelopen periode een fundamentele wijziging voorgedaan. Kern daarvan is dat de verantwoordelijkheid hiervoor steeds meer bij werkgevers en werknemers is komen te liggen. Daartoe is de overheid in toenemende mate doelvoorschriften gaan hanteren. Sociale partners kunnen onderling afspraken maken over de maatregelen die getroffen gaan worden om hieraan te voldoen. De cao is een belangrijk instrument dat voor een dergelijke vorm van ‘zelfregulering’ ingezet kan worden. Immers, in een cao kunnen sociale partners ook afspraken maken over gezond en veilig werken. Daarom wilde het ministerie van SZW inzicht krijgen in de motieven van sociale partners om afspraken over preventie en ziekteverzuim al dan niet op te nemen in hun cao’s. Dat gold ook voor de vraag in hoeverre dergelijke afspraken doorwerken naar de werkvloer. Bureau Bartels heeft hiervoor onderzoek verricht waarbij circa 100 belangrijke cao’s op deze punten ‘tegen het licht gehouden’ zijn.

Moeilijk waarneembare arborisico’s

Arborisico’s die niet goed waarneembaar zijn en waarvan de gevolgen zich pas na geruime tijd manifesteren worden dikwijls onderschat. Bij dergelijke risico’s is het voor sociale partners dan ook lastig om tot gerichte beheersmaatregelen te komen. Het ministerie van SZW wilde hier een impuls aan geven. Daarom heeft zij Bureau Bartels gevraagd om onderzoek op het gebied van moeilijk waarneembare arborisico’s te verrichten. Daarbij zijn we nagegaan voor welke van deze risico’s het snelst wezenlijke verbeteringen te realiseren zijn en hoe dit dan plaats kan vinden.

WebORCA en Storybuilder

Werkgevers en werknemers zijn samen verantwoordelijk voor gezond en veilig werken. Daartoe zijn in de Arbowet ‘doelvoorschriften’ opgenomen waarin het uiteindelijk gewenste resultaat centraal staat. Sociale partners kunnen dan zelf gezamenlijk afspraken maken over maatregelen waarmee voldaan wordt aan deze doelvoorschriften. Vanuit het ministerie van SZW zijn verschillende typen initiatieven ontplooid om sociale partners hierbij te ondersteunen. Zo zijn onder leiding van het RIVM – en met financiële ondersteuning van het ministerie van SZW – de webapplicaties WebORCA en Storybuilder ontwikkeld. Daarmee kunnen arbeidsorganisaties bijvoorbeeld zicht krijgen op de kansen op – en achterliggende oorzaken voor – bepaalde typen arbeidsrisico’s. Daar beide applicaties nu enige tijd ‘operationeel’ zijn wilde het RIVM inzicht krijgen in de vraag welke typen partijen daarvan gebruik maken en hun ervaringen daarmee. Op verzoek van het RIVM hebben we dit in kaart gebracht.

Evaluatie 5x Beter in de metaal

In opdracht van de sociale partners in de klein- en grootmetaal hebben we een evaluatie uitgevoerd van de campagne ‘5x Beter, IJzersterk voor veilig werk’. In deze evaluatie hebben we ook aandacht geschonken aan de meerwaarde van de zes arbocatalogi die in de afgelopen jaren voor de klein- en grootmetaal ontwikkeld zijn.

Vergelijkbaarheid inspectieruimte BRZO

Voor het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) hebben we onderzocht in hoeverre de gegevens van inspecties van BRZO-bedrijven geschikt zijn – of geschikt gemaakt kunnen worden – voor beleidsdoeleinden. Dit zou namelijk bij kunnen dragen aan een sterker lerend vermogen van zowel het bedrijfsleven (meer naleving en een betere veiligheidssituatie) als de overheid (een beter toezicht).

Arbeidsrisico’s van biologische agentia

In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft Bureau Bartels – in samenwerking met FB Advies – een onderzoek uitgevoerd naar de vraag in hoeverre de richtlijnen van de Werkgroep Infectie Preventie (WIP) ‘arbo-proof’ zijn. Deze richtlijnen hebben als doel om (zorg)infecties bij patiënten en zorgverleners te voorkomen.

Naleving asbestregelgeving

Onderzoek naar de mate van (niet-)naleving van de asbestregelgeving door de verschillende partijen in de asbestketen en naar de achtergronden van het niet naleven van de verschillende regels voor de inventarisatie, verwijdering, afvoer en opslag van asbest.

Evaluatie nieuwe instrumenten Arbocatalogus in de gehandicaptenzorg

De sector gehandicaptenzorg heeft sinds enkele jaren een zogenoemde Arbocatalogus. In de catalogus ‘Profijt van Arbobeleid’ hebben de sociale partners afspraken gemaakt over fysieke belasting en agressie & geweld, bedrijfshulpverlening (BHV), biologische agentia en werkdruk & werkplezier. Onderzoek is gedaan naar het gebruik en de effecten van de nieuwe instrumenten op deze thema’s.

Gezond knippen en kleuren in de kappersbranche

Ter voorbereiding op een Arbocatalogus hebben we voor de sociale partners in de kappersbranche een inventariserend onderzoek gedaan onder kappers met personeel, zelfstandige kappers zonder personeel, individuele medewerkers en kappersopleidingen.

Ongevallen op het werk: evaluatie van de Occupational Risk Calculator (ORCA)

Evaluatie van een kwantitatieve methode om het risico op ernstige arbeidsongevallen in een groot aantal sectoren en werksituaties te berekenen en het effect van maatregelen op deze risico’s te kunnen inschatten.

Gezond en veilig werken

Al een groot aantal jaren voert Bureau Bartels (evaluatie)onderzoek uit naar wet- en regelgeving rondom arbeidsveiligheid en de effectiviteit van beleidsinitiatieven om gezond en veilig werken te bevorderen. Het gaat hierbij zowel om (beleids)initiatieven van de overheid als sectorale initiatieven zoals die worden ontplooid door sociale partners.

Gepubliceerde rapporten

Ministerie van SZW Versterkt aanpakken moeilijk waarneembare arbeidsrisico's

Ministerie van SZW Gezond en veilig werken opnemen in cao's

Ministerie van SZW Arbeidsrisico's van biologische agentia