Voorbeelden van onderzoeken op dit kennisgebied

Onderzoek Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen (Bbz)

Het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) richt zich op ondernemerschap. Vanuit de Bbz kan financiële ondersteuning worden geboden aan personen die vanuit een uitkering een bedrijf opstarten dan wel aan gevestigde ondernemers die (tijdelijk) in ‘economisch zwaar weer’ terecht zijn gekomen. De Bbz wordt door gemeenten uitgevoerd. Voorheen konden gemeenten de kosten van de Bbz (vrijwel) volledig ‘declareren’ bij het ministerie van SZW. Vanaf 2013 is echter de ‘normbatenregeling’ doorgevoerd. Deze regeling werkt zo uit dat gemeenten die relatief weinig van de door hen verstrekte Bbz-kredieten terugontvangen zelf een deel van de kosten hiervan voor hun rekening moeten nemen. Het ministerie van SZW heeft met de VNG afgesproken dat er een onderzoek verricht zal worden naar de effecten van de implementatie van de normbatenregeling. Daarmee dient inzicht te worden verkregen in (oorzaken voor) verschillen tussen gemeenten waar het gaat om de kosten en baten van de Bbz. Samenhangend hiermee dienen ‘good practices’ van de uitvoering van de Bbz geïdentificeerd te worden die als inspiratie voor andere gemeenten kunnen dienen. Bureau Bartels heeft dit onderzoek in opdracht van het ministerie van SZW uitgevoerd.

Evaluatie Valorisatieprogramma’s Noord-Brabant

Nederland scoort goed op het gebied van wetenschappelijk onderzoek maar de valorisatie van kennis naar producten en diensten laat nog te wensen over. In de afgelopen periode zijn er dan ook diverse initiatieven ontplooid om het tij te keren. Een goed voorbeeld daarvan is het landelijke valorisatieprogramma waaraan niet alleen het ministerie van EZ maar bijvoorbeeld ook regionale overheden een bijdrage leveren. Zo verleent de provincie Noord-Brabant financiële ondersteuning aan een drietal Brabantse consortia (Starterslift, Bright Move en Ondernemerslift+) die participeren in dit programma. Hoewel de looptijd van deze Brabantse valorisatieprogramma’s binnenkort afloopt, is de provincie voornemens om haar ondersteuning te continueren. Alvorens te besluiten over de wijze van invulling daarvan wil de provincie eerst echter een evaluatie uit laten voeren van de huidige programmaperiode. Bureau Bartels heeft deze evaluatie verricht voor de provincie Noord-Brabant.

Subsidie voor jonge landbouwers

De Regeling jonge landbouwers (JoLa-regeling) is bedoeld om jonge boeren, die een agrarisch bedrijf overnemen, financieel te ondersteunen bij het plegen van bepaalde typen investeringen. Recentelijk is deze regeling onderdeel uit gaan maken van het Plattelandsontwikkelingsprogramma 2014-2020 (POP3). Daarmee zijn de provincies verantwoordelijk geworden voor de uitvoering van de JoLa-regeling. In het voorjaar van 2016 is deze regeling voor het eerst onder de ‘POP3-vlag’ opengesteld. Daarbij heeft de Staatssecretaris van Economische Zaken (EZ) aan de Tweede Kamer toegezegd dat de ‘inhoud’ en ‘werkwijze’ van deze openstelling geëvalueerd zou gaan. Dit om daarmee lessen te trekken voor volgende openstellingen. Op verzoek van het Regiebureau POP hebben we deze evaluatie uitgevoerd. Daarbij hebben we aandacht besteed aan de thema’s zoals toegezegd door de staatssecretaris van EZ en hebben we aanbevelingen voor komende openstellingen geformuleerd.

Pensioenopbouw zzp’ers

De sterke toename van het aantal zzp’ers heeft in de afgelopen periode volop politieke en maatschappelijke aandacht gekregen. Een belangrijk aandachtspunt wordt daarbij gevormd door de beperkte pensioenopbouw waarvan bij een aanzienlijk deel van de zzp’ers sprake is. Er worden dan ook diverse initiatieven ontplooid om de pensioenopbouw bij zelfstandigen te versterken. Een goed voorbeeld hiervan is de wettelijke mogelijkheid die pensioenfondsen hebben om zzp’ers (fiscaal gefaciliteerd) in de gelegenheid te stellen om hun pensioenopbouw vrijwillig voort te zetten. Binnen het kabinet Rutte II is de afspraak gemaakt om te monitoren hoe dit in de praktijk verloopt en hoeveel zzp’ers gebruik maken van deze mogelijkheid. In opdracht van het ministerie van SZW hebben we dit in kaart gebracht. Klik hier voor de Kamerbrief en het eindrapport.

Overijssel Innoveert Verder!

Voor Nederland vormen kennis en innovatie sleutelfactoren voor een concurrerende economie. Niet alleen vanuit de Rijksoverheid maar ook vanuit regionale overheden is in de afgelopen periode dan ook ingezet op versterking van het innoverend vermogen van het bedrijfsleven. Een goed voorbeeld hiervan is de provincie Overijssel. Deze provincie heeft namelijk in een vroegtijdig stadium prioriteit gegeven aan het thema kennis en innovatie en daartoe diverse initiatieven ontplooid. Eén van deze initiatieven was ‘Overijssel Innoveert Verder!’. Deze regeling, waarvoor circa 7,7 miljoen euro subsidie beschikbaar was, had als doel om (financiële) ondersteuning te bieden aan innovatieprojecten van industriële MKB-bedrijven in Overijssel. Op verzoek van de provincie Overijssel hebben we de evaluatie van deze regeling verzorgd. Daarbij hebben we niet alleen aandacht geschonken aan de doelmatigheid en doeltreffendheid van deze regeling maar ook aan de lessen naar de toekomst voor dit type innovatieregelingen.

Evaluatie innovatiebeleid provincie Gelderland

Vanuit haar economisch beleid zet de provincie Gelderland sterk in op het stimuleren van het innovatievermogen van het Gelderse bedrijfsleven. Om hier invulling aan te geven heeft de provincie in de afgelopen periode geïnvesteerd in het organiserend vermogen voor de Gelderse topsectoren. Allereerst gaat het hierbij om een drietal valleybureaus en zeven Regionale Centra voor Technologie (RCT’s). Verder heeft de provincie ook geïnvesteerd in een drietal valorisatieprogramma’s die met name als doel hebben om het ontstaan en de slaagkans van starters te bevorderen (onder andere via het verstrekken van vroege fase financiering). In opdracht van de provincie Gelderland hebben we een evaluatie opgesteld van dit organiserend vermogen. Daarbij is ook expliciet aandacht besteed aan het identificeren van lessen voor de toekomstige inrichting van het organiserend vermogen voor de Gelderse topsectoren.

Arbeidsmarktontwikkelingen timmerindustrie

Bij de sociale partners in de timmerindustrie speelden een tweetal vraagstukken die zij nader onderzocht wilden hebben. In de eerste plaats bestond behoefte aan inzicht in de opleidingsbehoeften van werkgevers. Dit omdat het O&O-fonds van de sector zich richting ondernemers meer wilde gaan ontwikkelen als een expertisecentrum. In de tweede plaats ontbrak het in de timmerindustrie aan gegevens over de aard, omvang en achtergronden van ziekteverzuim onder medewerkers. Vanuit het perspectief van het bevorderen van duurzame inzetbaarheid van medewerkers werd dit als een belangrijke omissie beschouwd. In opdracht van de Stichting Scholings- en Werkgelegenheidsfonds Timmerindustrie hebben we onderzoek uitgevoerd om bovenstaande ‘witte vlekken’ weg te werken.

Analyse innovatie-instrumentarium

In de afgelopen jaren heeft de provincie Gelderland sterk ingezet op het stimuleren van het innovatiepotentieel van het Gelderse bedrijfsleven. Daartoe zijn ook diverse innovatie-instrumenten geïnitieerd. Op verzoek van de provincie Gelderland hebben we een analyse van dit instrumentarium uitgevoerd.

Vergroten pensioenbewustzijn

In 2014 heeft het Verbond van Sectorwerkgevers Overheid (VSO) besloten om een drietal pilots gericht op vergroting van het pensioenbewustzijn van medewerkers in financiële zin te ondersteunen. Eén van deze pilots had betrekking op de sector waterschappen. Samen met de Algemene Pensioengroep (APG) heeft het A&O-fonds Waterschappen invulling gegeven aan deze pilot. Daartoe is het project ‘Werk & Geld. Goed geregeld?!’ gestart. Vanuit dit project zijn onder andere workshops georganiseerd en konden medewerkers een gratis jaarabonnement op mijngeldzaken.nl en een uur gratis advies krijgen. In opdracht van de APG en de sociale partners binnen de sector Waterschappen hebben we een evaluatie van deze pilot uitgevoerd.

Evaluatie regeling Integraal Duurzame Stal- en Houderijsystemen (IDSH)

Op verzoek van het ministerie van Economische Zaken hebben we een evaluatie verricht van de regeling Integraal Duurzame Stal- en Houderijsystemen (IDSH). Deze regeling is bedoeld om duurzame investeringen in dergelijke systemen te ondersteunen.

Informal investment in Nederland

In opdracht van Business Angels Netwerk Nederland (BAN Nederland) hebben we de huidige stand van zaken van de markt van informal investment in kaart gebracht.

Evaluatie van het Business Angels Programma

Op verzoek van BAN Nederland hebben we een evaluatie verricht van het Business Angels Programma (BAP). Doel van dit programma is om tot meer en betere deals te komen op het gebied van informal investment.

Zzp’ers tegen wil en dank

Onderzoek voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar het verschijnsel van zelfstandigen zonder personeel die niet vanuit vrije wil ondernemer zijn geworden, maar min of meer zijn gedwongen door hun voormalige werkgever.

Evaluatie subsidieregeling Jonge Landbouwers

In opdracht van het ministerie van Economische Zaken hebben we de subsidieregeling Jonge Landbouwers aan een evaluatie onderworpen. Deze regeling heeft als doel om de bedrijfsovername en -opvolging door jonge agrariërs te faciliteren. Agrariërs die minder dan drie jaar geleden een agrarisch bedrijf hebben overgenomen, kunnen eenmalig een subsidie krijgen voor investeringen die zij plegen.

Klanttevredenheidsonderzoek Oost NV/PPM Oost

In opdracht van de provincies Gelderland en Overijssel heeft Bureau Bartels een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder klanten en samenwerkingspartners van de regionale ontwikkelingsmaatschappij voor Oost-Nederland Oost NV en haar participatiemaatschappij PPM Oost. Meer dan 150 bedrijven en partnerorganisaties zijn door ons geïnterviewd over hun ervaringen met en waardering van dienstverlening vanuit Oost NV en PPM Oost.

Lange termijn effecten revolving funds

Bureau Bartels heeft voor de provincie Overijssel de lange termijn effecten – financieel, innovatief en economisch – van een regionale kredietregeling in kaart gebracht. Deze regeling was medio jaren ’90 van de vorige eeuw als een revolving regeling opgezet in Twente en Noord-Overijssel.

Evaluatie beleid civiele luchtvaartcluster

Bureau Bartels heeft een evaluatie uitgevoerd van het Nederlandse beleid voor de civiele luchtvaartcluster, van waaruit onder meer risicodragend kapitaal wordt verstrekt voor de deelname van Nederlandse bedrijven aan nieuwbouwprogramma's van vliegtuigen. Zie ook de brief die de Minister van Economische Zaken heeft verstuurd aan de Tweede Kamer.

Ondernemerschap en financiering

De aandacht voor zelfstandig ondernemerschap is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Steeds meer wordt onderkend dat startende ondernemers een belangrijke bron van innovaties en werkgelegenheid vormen. Op alle beleidsniveaus worden dan ook initiatieven ontplooid om startende ondernemers te ondersteunen en knelpunten te ondervangen waarmee (pre)starters in de praktijk te maken hebben.

Het verkrijgen van externe financiering is voor veel startende en gevestigde ondernemers een lastige opgave. Traditionele financiers zoals banken en participatiemaatschappijen zijn namelijk vaak terughoudend bij het verstrekken van (start)kapitaal. In het beleid van nationale en regionale overheden neemt het bevorderen van de werking van de kapitaalmarkt dan ook een belangrijke plaats in.

Bureau Bartels heeft diverse studies op het gebied van ondernemerschap en financiering uitgevoerd, zoals uit het onderstaande blijkt.

Gepubliceerde rapporten

Regiebureau POP3 Evaluatie eerste openstelling Regeling jonge landbouwers POP3

Provincie Noord-Brabant Evaluatie Brabantse valorisatieprogramma's en het tabellenboek

Ministerie van SZW Vrijwillige voortzetting pensioenopbouw voor zelfstandigen

Provincie Gelderland Organiserend vermogen Provincie Gelderland

Provincie Gelderland Vergelijking financiering clusterorganisaties Gelderland

SSWT Arbeidsmonitor Timmerindustrie

Ministerie van EZ Evaluatie investeringsregeling IDSH

Ministerie van EZ Evaluatie regeling jonge landbouwers

Business Angels Netwerk Nulmeting Informal Investment